Đầu tư vào Việt Nam - Kế toán và Kiểm toán

Khung kế toán

Chuẩn mực kế toán

Hiện có 26 Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) được ban hành từ năm 2001 đến năm 2005. Tất cả các chuẩn mực đều được áp dụng và chủ yếu dựa trên các Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS). Sự khác biệt chính giữa IFRS và VAS bao gồm thuật ngữ, phương pháp định giá áp dụng hoặc yêu cầu công bố thông tin do IFRS tiếp tục thay đổi và sửa đổi.

Việt Nam đang trên đà thu hẹp khoảng cách giữa VAS và IFRS và dự kiến ​​sẽ áp dụng đầy đủ IFRS vào năm 2025.

Luật Kế toán và Hướng dẫn Thi hành Áp dụng

Tại Việt Nam, Luật Kế toán là quy định về kế toán cao nhất do Quốc hội ban hành. Sau đó, Chính phủ và Bộ Tài chính (MoF) sẽ ban hành các hướng dẫn thực hiện khác nhau để thực hiện một Nghị định hoặc Thông tư tương ứng.

Khuôn khổ kế toán ở Việt Nam chủ yếu là kế toán theo nguyên tắc chứ không phải dựa trên nguyên tắc. Chế độ Kế toán Việt Nam được coi là sổ tay ghi sổ và lập báo cáo tài chính cung cấp một sơ đồ chuẩn mực về tài khoản, mẫu báo cáo tài chính, sổ kế toán và mẫu chứng từ, cũng như hướng dẫn chi tiết về cách ghi sổ kế toán đối với các giao dịch cụ thể trong từng tài khoản riêng lẻ.

Có các hướng dẫn kế toán theo ngành cụ thể cho các tổ chức tín dụng, công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, nhà quản lý quỹ và quỹ. Ngoài các lĩnh vực này, hướng dẫn kế toán cho các tổ chức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành.

Sổ sách kế toán

• Khung: Hệ thống Kế toán Việt Nam

• Ngôn ngữ: Tiếng Việt

• Công ty có thể sử dụng các tài liệu điện tử làm hồ sơ kế toán, nhưng phải in và nộp các giấy tờ điện tử đó trong bản cứng

• Lưu trữ hồ sơ: năm (5) năm đối với tài liệu kế toán; mười (10) năm đối với số liệu kế toán, sổ kế toán và vĩnh viễn đối với tài liệu quan trọng về kinh tế, an ninh quốc phòng

• Đơn vị tiền tệ: Hồ sơ kế toán thường được yêu cầu duy trì bằng Đồng Việt Nam (“VND”). Tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài được phép lựa chọn và sử dụng một loại tiền khác trong việc ghi chép các giao dịch và lưu giữ sổ sách kế toán của mình, với điều kiện là họ phải chứng minh rõ ràng rằng các khoản thu và chi chủ yếu bằng đơn vị tiền tệ khác đó. Tuy nhiên, để báo cáo theo luật định, các đơn vị sử dụng đơn vị tiền tệ khác làm đơn vị tiền tệ chức năng phải chuyển đổi báo cáo tài chính được lập bằng đơn vị tiền tệ khác sang VNĐ theo một số quy định nhất định.

• Kỳ kế toán: Kỳ kế toán thường là 12 tháng. Kỳ kế toán đầu tiên không được dài hơn 15 tháng, kể từ ngày được cấp giấy phép. Kỳ kế toán cuối cùng không được dài hơn 15 tháng

• Con dấu: Doanh nghiệp được chủ động quyết định hình thức, số lượng và nội dung con dấu của mình. Việc quản lý, sử dụng và lưu giữ con dấu thực hiện theo Điều lệ của tổ chức, cá nhân. Con dấu được sử dụng trong các trường hợp do pháp luật quy định hoặc do các bên thoả thuận

Báo cáo tài chính

Bộ báo cáo tài chính cơ bản được lập theo VAS bao gồm:

• Bảng cân đối kế toán

• Báo cáo thu nhập

• Báo cáo lưu chuyển tiền mặt

• Thuyết minh báo cáo tài chính, bao gồm thuyết minh về những thay đổi trong vốn chủ sở hữu

Doanh nghiệp phải bổ nhiệm Kế toán trưởng phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thi hành. Báo cáo tài chính hàng năm phải được Kế toán trưởng và Người đại diện theo pháp luật phê duyệt và bản sao báo cáo tài chính phải được nộp cho chính quyền địa phương trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.

Đối với những doanh nghiệp hoạt động trong khu chế xuất (KCX) hoặc khu công nghiệp (KCN), Báo cáo tài chính hàng năm có thể phải nộp cho Ban quản lý của KCX hoặc KCN tương ứng.

Yêu cầu kiểm toán

Việt Nam đã ban hành 47 chuẩn mực kiểm toán chủ yếu dựa trên các Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế với một số tùy chỉnh nhất định để phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam.

Báo cáo tài chính hàng năm của tất cả các đơn vị có vốn đầu tư nước ngoài phải được kiểm toán bởi một công ty kiểm toán độc lập hoạt động tại Việt Nam. Báo cáo tài chính năm đã được kiểm toán phải được hoàn thành trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Các báo cáo tài chính này phải được nộp cho cơ quan cấp phép hiện hành, Bộ Tài chính, cơ quan thuế địa phương, Cục Thống kê và các cơ quan có liên quan khác.

Hợp đồng kiểm toán phải được ký kết với các công ty kiểm toán độc lập không muộn hơn 30 ngày trước khi kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật trong việc cung cấp kịp thời và đầy đủ thông tin cũng như các giải trình cho kiểm toán viên.

Có yêu cầu luân chuyển công ty kiểm toán sau 5 năm liên tục đối với các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam. Đối với đơn vị không phải là tổ chức tín dụng, kiểm toán viên ký kết phải được luân chuyển sau ba năm liên tục.

Hướng tới các Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS)

Có một số khác biệt chính giữa IFRS và VAS, chủ yếu bao gồm thuật ngữ, cách xử lý kế toán và các yêu cầu về trình bày và thuyết minh. Cần lưu ý rằng IFRS đã và đang thay đổi liên tục với một số sửa đổi và bổ sung cho đến nay. Tuy nhiên, vẫn còn một số chuẩn mực kế toán chủ yếu như các công cụ tài chính và suy giảm giá trị tài sản chưa được ban hành ở Việt Nam.

Cần lưu ý rằng Luật Kế toán 2015 lần đầu tiên đưa ra khái niệm Giá trị hợp lý, với các hướng dẫn cụ thể hơn dự kiến ​​sẽ được Bộ Tài chính ban hành trong thời gian tới.

Việt Nam dự kiến ​​sẽ tuân thủ IFRS trong nỗ lực nâng cao khả năng so sánh và cải thiện tính minh bạch. Các doanh nghiệp cần bố trí nguồn nhân lực kế toán - kiểm toán cũng như nâng cấp công nghệ, hệ thống và quy trình là những yếu tố quyết định để áp dụng thành công IFRS.

Nguồn RMS Vietnam

(Tìm kiếm AGBT).